مشاوره و مددکاری

معمولا يائسگي طی سه مرحله ظاهر مي‌شود؛ دوره شروع آن، توام با نامرتبی و كاهش پریودهای ماهانه است. دوره میانی يائسگي، با بیماری‌های خاص زنان و علائم آن چون گرگرفتگی، تپش قلب و تغییر خلق و خو همراه است و دوره پایانی كه همراه با قطع كامل پریودهای ماهانه به مدت یك‌سال است.

دكتر عشوري با تاكيد بر اين‌كه سن شروع يائسگي بيشتر جنبه ژنتيكي دارد، مي‌افزايد: علائم و نشانه‌های یائسگی در هر فردي با ديگران متفاوت است. يائسگي در برخي زنان نشانه‌هاي كمی‌ دارد یا هیچ نشانه‌اي ندارد. عده‌ای دیگر دچار خونریزی‌های نامنظم می‌شوند.

گرگرفتگی، احساس خستگی، افسردگی و تغییرات خلق و خو، دردهاي استخواني و عضلاني، كم‌خوابی و لرزش اندام‌ها نيز از نشانه‌های دیگر یائسگی است.

وي تاكيد مي‌كند: مجموعه‌اي از عوامل باعث مي‌شود كه از كارافتادن تخمدان‌ها و شروع سن يائسگي بسيار زودتر از سن معمول اتفاق بيفتد؛ كشيدن سيگار، شيمي‌درماني و پرتودرماني، برداشتن رحم، بيماري‌هاي كروموزومي و بيماري خودايمني از جمله اين عوامل است.

گرگرفتگي از جمله علائمي است كه 75 درصد زنان در دوران يائسگي تجربه مي‌كنند. حالت گرگرفتگی، احساس گرم‌شدن ناگهانی و شدید همراه با تعرق است كه به طور متوسط چهار تا پنج دقیقه طول می‌كشد.

دكتر عشوري‌مقدم اضافه مي‌كند: گرگرفتگي در بيشتر زنان يائسه طي يك تا دو سال برطرف مي‌شود، اما در برخي تا 10 سال بعد از يائسگي نيز ادامه مي‌يابد. گاهی این احساس با تپش قلب، سرگیجه، ضعف، تعرق و در انتها احساس سرما همراه است. علت گرگرفتگی، كاهش و قطع تدریجی هورمون استروژن در تخمدان‌هاست. گرگرفتگی در طول شب، شایع‌تر از روز است. این‌گونه حالات و تغییرات جسمی‌ زنان گاهی به حدی است كه مانع خواب شبانه می‌شود و زنان را به اختلالات خواب دچار می‌كند.

اين متخصص زنان با اشاره به درمان‌هاي هورموني با استروژن به عنوان اصلي‌ترين روش درماني براي گرگرفتگي اضافه مي‌كند: استفاده از داروهاي هورموني عوارض خاص خود را دارد و بايد در صورت لزوم، آگاهانه و با احتياط مصرف شود. برخي از داروهاي ضدافسردگي نيز مي‌تواند در كاهش آثاري چون گرگرفتگي موثر باشد. همچنين تركيبات سويا نيز در كاهش اين عارضه موثر است،‌ اما نبايد فراموش كرد كه اصلاح شيوه زندگي در داشتن تغذيه درست و انجام حركات ورزشي بهترين روش براي كاهش عوارض يائسگي است.

ترسناك‌ترين عارضه‌اي كه زنان را در دوران يائسگي دچار واهمه مي‌كند، پوكي استخوان است. پوكي استخوان عارضه‌اي است كه 55 درصد زنان بالاي 50 سال را گرفتار مي‌كند.

متخصصان زنان تاكيد مي‌كنند: آنچه به پيشگيري و درمان پوكي استخوان كمك مي‌كند، داشتن رژيم غذايي سرشار از كلسيم و ويتامين D از دوران نوجواني است. همچنين انجام فعاليت‌هاي ورزشي و بهره‌گيري از منابع كلسيم و ويتامينD و مصرف مكمل‌هاي ويتاميني در كنار مصرف‌نكردن دخانيات مي‌تواند در پيشگيري از پوكي استخوان در يائسگي موثر باشد.

نمي‌توان منكر شد كه زنان پس از يائسگي در معرض خطر ابتلا به بيماري‌هاي قلبي ـ عروقي و سرطان‌هايي مانند سرطان پستان قرار مي‌گيرند، اما پيشگيري و كنترل اين خطرات با اصلاح شيوه زندگي غيرممكن نيست.

دكتر عشوري در اين باره توضيح مي‌دهد: برخلاف تصوري كه در گذشته وجود داشته، مصرف داروهاي هورموني در كاهش مشكلات قلبي ـ عروقي پس از دوران يائسگي موثر نيست، بلكه قطع استعمال سيگار، جلوگيري از چاقي و ابتلا به ديابت، چربي و فشار خون در پيشگيري از اين بيماري‌ها موثر است.

وي تاكيد مي‌كند: انجام بررسي‌هاي منظم سالانه سرطان پستان نيز پس از 40 سالگي و تداوم آن پس از يائسگي به همه زنان توصيه مي‌شود. البته زناني كه به علت پركاري تيروئيد يا سابقه مشكلات كليوي، داروهاي هورموني مصرف مي‌كنند، بايد تحت مراقبت‌هاي بيشتري قرار گيرند.

به گفته دكتر عشوري‌مقدم، خشكي مجاري تناسلي و ادرار، همچنين تكرر و عفونت مجاري ادرار به علت كاهش عملكرد تخمدان‌ها در دوران يائسگي گريزناپذير است.

اين متخصص زنان اضافه مي‌كند: چنين مشكلاتي كه درمان دارويي خاص خود را دارد، مي‌تواند به بي‌ميلي جنسي نيز منتهي شود، اما مساله سردمزاجي مقوله‌اي است كه به عواملي چون افسردگي، اضطراب و اختلال در روابط فردي نيز بستگي دارد و درمان آن تنها وابسته به داروهاي هورموني نيست، بلكه به مشاوره و رفتاردرماني نيز نيازمند است.

پونه شيرازي